friese rassen logo 01

Nijsgjirrich

Het ras huttentut of dederzaad is door het Werkverband om meerdere redenen uitgeroepen tot ras van het jaar.


Huttentut of Dederzaad (Camelina sativa) wordt over het gehele Noordelijk halfrond in verwilderde toestand aangetroffen. Mogelijk is de oorsprong West-Azië.

Omdat het al op de terpen voorkwam, kreeg het gewas ook een plek in de collectie van het Werkverband Friese Rassen.
De bloem van de plant wordt door insecten bezocht, vooral voor bijen bevat deze een hoeveelheid nectar. Ook de mens gebruikte de plant. Zo kan men uit de zaden, net als koolzaad en raapzaad, olie persen. Behalve voor olielampen, werd dit als spijsolie en soms als smeermiddel gebruikt. De stengels van de plant zijn geschikt voor het maken van bezems. Kleine stukjes van de plant werden vroeger gebruikt als schuurspons. 
Huttentut is geschikt voor betrekkelijk arme of licht verzilte grond.
Het is niet nodig om de akker te ploegen, het zaad rkan echtstreeks aangebracht worden. Stikstof is nauwelijks nodig. Het gewas is niet ziektegevoelig. Het heeft weinig water nodig. Het is een geschikte groenbemester en bodemverbeteraar, door diepe beworteling komen mineralen omhoog. Het kan als mengcultuur heel goed met de teelt van graan, erwten en klaver gecombineerd worden. Het voorkomt daardoor ziektes. 
Meer recent wordt de geperste olie, met als bestanddeel antioxidanten, omega-3-vet en rijkelijk vitamine E zuren, als saladedressing gebruikt. De zaadjes bevatten ook omega-6 en omega-9. De olie is ongeschikt voor bakken en braden. Industrieel wordt het gewas onder meer bij de verfbereiding op natuurlijke basis en als cosmetica gebruikt.    
De naam van het gewas wordt door sommigen in verband gebracht met het oude woord huttegetut, wat zoiets als klein grut betekent. De Friese benaming rijsied heeft als reden dat het gewas overvloedig kleine zaadjes levert.  
Alle genoemde positieve eigenschappen vormden voor het Werkverband aanleiding de Huttentut of Dederzaad tot gewas van het jaar te bestempelen. Het Werkverband vraagt zich af waarom het gewas vrijwel verdwenen is. Maar niet getreurd, Tseard Wilman uit EE is van plan het in 2019 in een grotere hoeveelheid te gaan verbouwen. 

Biodiversiteit is niet alleen een zaak van wilde natuur, maar ook van gedomesticeerde planten en dieren. In een tijd van extreem ver doorgevoerde specialisatie in de landbouw zijn vele soorten en rassen verdwenen of dreigen te verdwijnen. Steeds meer agrarische producten ontstaan uit steeds minder rassen, met als gevolg versmalling van de genetische diversiteit. 

De invloed van het grootschalige bedrijfsleven op de wereldwijde voedselproductie neemtzeer snel toe.
Ook de mondiale handel in zaaigoed laat dat duidelijk zien. Een steeds kleiner aantal zeer grote bedrijven monopoliseert de markt. Door de nieuwe Europese regelgeving voor landbouwgewassen, nemen wereldwijd opererende bedrijven onopvallend de Europese markt over. De Europese Commissie dreigt de zeggenschap over de zaden van onze voedselgewassen aan grote zaadbedrijven te geven....maar van wie is zaad nou eigenlijk??? http://vimeo.com/51870861 meer info: http://www.reclaimtheseeds.nl/index.php/achtergrond Door de voorstellen voor de nieuwe EU zadenregulering zal de zadenmarkt zich nog meer concentreren in handen van een klein aantal industriele zadenconcerns. Als deze plannen doorgaan zullen nog meer oude en zeldzame fruit-, groenten- en granenvarieteiten van de markt verdwijnen.

In diverse landen worden boeren ernstig onder druk gezet om zaden af te nemen van de grote zadenconcerns! En het gaat nog veel verder: genetisch gemanipuleerde zaden kunnen ook in de vrije natuur terechtkomen, of op het land van andere boeren. Het genetisch materiaal is gepatenteerd en dus moeten deze boeren een gedeelte van hun winst afstaan. Ook als ze niet om deze zaden hebben gevraagd of ze helemaal niet wilden. In Brazilie hebben boeren de Amerikaanse biotechnologisch multinational Monsanto, die marktleider is van onder andere genetisch gemodificeerde zaden, aangeklaagd. http://www.piepvandaag.nl/monsanto-aangeklaagd/ De algemene diversiteit in eetbare gewassen is de afgelopen decennia schrikbarend teruggelopen en grote bedrijven beschikken over veel (geld en dus) lobbykracht, zij bepalen de agenda steeds meer. Meer weten? Bekijk documentaire 'De wereld volgens Monsanto' (http://www.visionair.nl/)

Landbouwgewassen

De 110 landbouwgewassen in de collectie van het Werkverband Friese Rassen zijn in de provincie ontwikkeld, zoals de Berlikumer Ui. Of ze kwamen er, zoals de Sint Jansrogge, vroeger voor en er was nog zaad van.

 

 

Meer artikelen...

Subcategorieën